Nöbetçi Eczaneler
Cenevre ve Montreal üniversitelerinden gök bilimcilerin yürüttüğü yeni araştırmada, WASP-121b adlı ötegezegenin atmosferinin gezegenin tüm yörüngesi boyunca ayrıntılı biçimde izlenebildiği açıklandı. James Webb Uzay Teleskobu verilerine dayanan çalışma, bir ötegezegenin atmosfer kaybının bu denli detaylı gözlemlendiği ilk araştırma olarak kayıtlara geçti.
Yıldızına son derece yakın bir yörüngede bulunan WASP-121b, yıldız çevresindeki bir turunu yalnızca 30 saatte tamamlıyor. Bu yakınlık, gezegenin yoğun radyasyona maruz kalmasına neden olurken atmosfer sıcaklığının binlerce dereceye kadar yükselmesine yol açıyor. Aşırı ısınma sonucu hidrojen ve helyum gibi hafif gazlar, gezegenin çekim gücünü aşarak uzaya savruluyor.
James Webb’in yüksek hassasiyetli gözlemleri, uzaya kaçan gazların tek bir kuyruk oluşturmadığını ortaya koydu. Helyumdan oluşan gaz akıntılarının, gezegenin yörüngesinin yaklaşık yüzde 60’ını kapsayan iki dev yapı meydana getirdiği belirlendi. Bu yapıların toplam uzunluğu, gezegen çapının 100 katından daha geniş bir alana yayılıyor.
Araştırmacılar, gezegen çevresinde iki farklı helyum kuyruğu tespit etti. Bunlardan biri, yıldız rüzgârları ve radyasyon basıncının etkisiyle gezegenin arkasına doğru uzanırken, diğeri yıldızın güçlü kütleçekimi nedeniyle gezegenin ön tarafına doğru kıvrılıyor. Bu çift kuyruklu yapı, bilim insanlarını şaşkına çevirdi.
Çalışmanın başyazarı Romain Allart, helyum kaybının bu ölçekte ve bu kadar uzun süre devam ettiğini görmenin beklenmedik bir sonuç olduğunu belirterek, keşfin gezegen-yıldız etkileşimlerinin sanılandan çok daha karmaşık olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.
Cenevre Üniversitesi’nde geliştirilen mevcut sayısal modellerin, basit atmosfer kuyruklarını açıklayabildiğini ancak WASP-121b çevresindeki bu karmaşık çift kuyruklu yapıyı açıklamakta yetersiz kaldığı ifade edildi. Bilim insanları, kütleçekimi, yıldız rüzgârları ve radyasyon basıncının birlikte etkisini anlayabilmek için daha gelişmiş üç boyutlu simülasyonlara ihtiyaç duyulduğunu vurguluyor.
Uzmanlara göre bu keşif, ötegezegenlerin zaman içinde atmosferlerini kaybederek nasıl evrim geçirdiğini anlamak açısından kritik bir dönüm noktası niteliği taşıyor. James Webb Uzay Teleskobu’nun sağladığı veriler, gezegenlerin oluşumu ve yok oluşu süreçlerine dair yeni araştırmaların da önünü açıyor.
